Süni intellekt yeni məhsuldarlıq dalğası yaradır, amma iqtisadi statistikada niyə görünmür?
Son iki ildə süni intellekt texnologiyalarının inkişaf sürəti rekord həddə çatıb. Şirkətlər AI alətlərini proqramlaşdırmadan marketinqə, hüquq xidmətlərindən maliyyə analizinə qədər demək olar bütün sahələrə inteqrasiya etməyə başlayıb. Buna baxmayaraq, bir çox iqtisadçı maraqlı paradoksdan danışır: AI gündəlik iş proseslərini sürətləndirsə də, bu dəyişiklik hələlik qlobal məhsuldarlıq statistikalarında tam görünmür.
Tarixdə buna bənzər proseslər daha əvvəl də yaşanıb. 1980–1990-cı illərdə kompüter və internet texnologiyaları sürətlə yayılırdı, amma məhsuldarlıq göstəricilərində ciddi sıçrayış sonradan hiss olundu. İqtisadçılar bunu “productivity paradox” adlandırırdı. Nobel mükafatçısı Robert Solow-un məşhur fikri vardı: “Kompüter dövrünü hər yerdə görmək olur, məhsuldarlıq statistikası xaric.”
Bu gün AI üçün də bənzər vəziyyət yaranır. PwC, McKinsey və OECD hesabatlarına görə, AI istifadə edən şirkətlərdə fərdi məhsuldarlıq artımı bəzi hallarda 20–40% intervalına çatır. Xüsusilə proqramlaşdırma, customer support və data analizi kimi sahələrdə işlərin icra müddəti ciddi şəkildə qısalır.
Amma makroiqtisadi göstəricilər hələ bu sürəti tam əks etdirmir. ABŞ və Avropa üzrə əmək məhsuldarlığı statistikaları son illərdə gözlənilən qədər kəskin artmayıb. Bunun əsas səbəblərindən biri AI adoption lag hesab olunur. Yəni texnologiyanın yaranması ilə onun bütün iqtisadi sistemə real təsiri arasında zaman fərqi olur.
Çünki yeni texnologiyanın məhsuldarlığa tam təsir etməsi üçün şirkətlərin daxili strukturu, iş prosesləri və əmək bazarı da dəyişməlidir. Sadəcə AI alətini almaq kifayət etmir. Şirkətlər iş axınlarını yenidən qurmalı, əməkdaşları uyğunlaşdırmalı və qərarvermə modelini dəyişməlidir.
Digər tərəfdən, AI-nin yaratdığı məhsuldarlıq artımı bəzi hallarda klassik statistik metodlarla ölçülməkdə çətinlik yaradır. Məsələn, bir əməkdaşın əvvəllər 8 saata gördüyü işi indi 2 saata etməsi hər zaman birbaşa GDP və ya output statistikalarında dərhal görünmür.
Əmək bazarında da transformasiya başlayıb. AI rutin və təkrarlanan işləri sürətləndirdikcə şirkətlər daha az insanla daha çox iş görməyə çalışır. Bu isə revenue per employee və operational efficiency göstəricilərini dəyişir. Xüsusilə texnologiya və maliyyə sektorunda son illərdə daha kiçik komandalarla daha yüksək gəlir yaradan şirkətlərin sayı artır.
Ekspertlər hesab edir ki, AI-nin iqtisadiyyata əsas təsiri hələ qarşıdakı illərdə hiss olunacaq. Hazırda dünya iqtisadiyyatı texnologiyanın özündən çox, onun yaratdığı struktur dəyişikliklərinə uyğunlaşma mərhələsindədir
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın!
Şərh yazmaq üçün daxil olun